Pessinus Antik Kenti Sikkeleri

Pessinus [ΠΕΣΣΙΝΟΥΣ] Antik Kenti ​

ΠΕCCΙΝΟΥ- ΠECCINOYNTIΩN​

Kuruluşu Tros'un oğlu İlus ve Frigyalı Midas gibi mitolojik figürlerle ilişkilendirilen Pessinus antik kenti, Ancyra'dan [Ankara] Amorium'a [Afyonkarahisar/Emirdağ/Hisaraköy] giden yol üzerinde, Germa'nın [Eskişehir/Sivrihisar/Babadat] 16 mil güneyinde, Eskişehir-Sivrihisar ilçesine bağlı olan Ballıhisar köyünün bulunduğu bölgede bulunmaktadır. Pessinus o bölgenin en büyük ticaret merkeziydi ve adını, gökten [cennetten] düştüğü [pesein] söylenen büyük koruyucu tanrısının heykelinden aldığına inanılıyordu. Pessinus'un adı Yunanca piptein yani düşmek kelimesinden türetilmiştir. Kibele’nin ana tapınağını taşıyan Pessinus [ΠΕΣΣΙΝΟΥΣ] antik kenti daha sonra tapınak kenti haline gelmiştir.

MÖ 270'lerde Galyalılar Galatya'ya ulaşmaya başladığında, Pessinus onların egemenliği altına girdi ve kabilelerinden biri olan Tolistobogii'nin [Tolostoagii] başkenti oldu; ancak kutsal alan özerkliğini koruyarak, Galat saldırganlarına karşı Bergama'nın dostluğunu geliştirdi. MÖ 25 yılında, antik kentin sikkelerinden de anlaşıldığı üzere, Pessinus, o yıl kurulan Roma Galatya eyaletiyle başlayan yeni bir dönemin başlangıcını işaret eder. MS 4. yüzyılda imparatorluğun Hristiyanlaştırılması, rahiplerin gücünün büyük bir kısmını ellerinden aldı; ancak tapınak, MS 362 yılında Bizans imparatoru Julianus Apostata'nın [Julianus II] gelip tanrıçaya kurbanlar ve adaklar sunarak geçici bir canlanma yaşadı. 365 yılında Bizans imparatoru Valens, gaspçı Prokopius'a karşı operasyonlarına hazırlık olarak Pessinus'u ziyaret etti ve burada bir garnizon kurdu.

Pessinus bölgenin en büyük ticaret kentiydi ve adını, gökten düştüğü [pesein] söylenen büyük koruyucu tanrısının suretinden aldığına inanılıyordu [Herodian, I.11; - Ammianus Marcellinus XXII.9].

Pessinus, en büyük şöhretini yerlilerin Agdistis [Kybele ile özdeşleştirilir] diye adlandırdığı ve kendisine son derece zengin bir tapınağın adandığı tanrıça Rhea veya Kybele'ye borçludur. Eskiden onun rahipleri bölgenin yöneticileriydi; ancak daha sonraki zamanlarda onurları ve yetkileri büyük ölçüde azaltıldı [Diodorus Siculus, III.58].

Tapınağında, bazılarına göre taştan [Liv.XXIX.10.11], diğerlerine göre ise tahtadan yapılmış ve gökten düştüğüne inanılan bir heykeli bulunuyordu [Apollodorus, III.11]. Tanrıçanın şöhreti antik dünyanın her yerine yayılmıştı ve MÖ 204'te, Sibylline kitaplarındaki bir emre uygun olarak, Romalılar heykelini İtalya'ya getirmek için Pessinus'a özel bir elçilik gönderdiler, çünkü Roma'nın güvenliğinin ve Roma'nın Kartaca'yı ancak onun heykelini ve kültünü ithal edip benimseyerek yenebileceğini ve heykelin İtalya'ya taşınmasına bağlı olduğuna inanılıyordu.

MÖ 3. yüzyılın sonunda, cennetten düştüğü rivayet olunan bir kült taşı [pesein] Pessinus [ΠΕΣΣΙΝΟΥΣ] antik kentinden alınarak Roma’ya taşınmış ve Palatino Tepesi’ndeki Zafer Tapınağı’na yerleştirilmiştir. Kibele heykelini Pessinus'tan Roma'ya taşıyan gemi, Tiber nehrinin ağzındaki sığ bir yere takılıp kalınca, kahinler sadece gerçekten iffetli bir kadının onu hareket ettirebileceğini söylediler. Daha önce iffetsizlikle suçlanan ve Scipio'ya heykeli almak için Ostia'ya eşlik eden kadınlar arasında bulunan Claudia, hemen kendini gösterdi ve masumiyetini kanıtlaması için tanrıçaya yalvararak halatı yakaladı ve gemi anında hareket etti. Daha sonra tanrıçanın tapınağının girişine onun için bir heykel dikildi [Pliny,7.35].

Jüpiter tarafından gönderilen bazı korkunç mucizeler Roma'da göründüğünden, on iki kehanetçi, Sibylline kitaplarına danıştıktan sonra, Pessinus'ta [Frigyalıların tanrıların anasına taptığı yer] yakında gökten bir şey düşeceğini ve bunun Roma'ya getirilmesi gerektiğini söyledi. Çok geçmeden, düştüğüne dair haber geldi ve tanrıçanın heykeli Roma'ya getirildi ve bugün bile tanrıların anasına, heykelin geldiği gün kutsal sayılıyor. Rivayete göre, onu taşıyan gemi Tiber nehrinin çamuruna saplandı ve kahinler, ancak zina yapmamış bir kadın tarafından çekildiğinde hareket edeceğini ilan edene kadar hiçbir şekilde hareket ettirilemedi. Söz konusu suçtan dolayı suçlanan ancak henüz yargılanmamış olan [hızlı yaşam tarzı nedeniyle şüphelenilen] Claudia Quintia, masumiyetine şahitlik etmeleri için tanrıları şiddetle çağırdı ve kemerini gemiye bağladı; bunun üzerine tanrıça da onu takip etti. Böylece Claudia, önceki kötü şöhretinin yerine büyük bir şöhret kazandı. Ancak Claudia'nın bu olayından önce Romalılar, Sibylline kitaplarında Frigya'dan heykeli getirmek için en iyi adamlarını göndermeleri konusunda uyarılmıştı [Appian,9].

Sibyller en çok, onlara geleceğe dair ilahi içgörü sağlayan tanrı Apollon ile ilişkilendirilirdi. Onlara büyük saygı duyuldu ve ona atfedilen kehanetler, Sibylline kitaplarına yazılır ve kriz zamanlarında danışılabilmesi için Capitoline Jüpiter Tapınağı'nda saklanırdı ve bu koleksiyona yalnızca senato tarafından danışılabiliyordu. Sibyl isminin ilk kayıtlı kullanımı MÖ 5. yüzyıldadır ve Sibyl peygamberlik yapan tek bir kadına verilen isimdi. Ancak bu isim genel bir hal alarak kehanetlerde bulunabilecek bir kadını tanımlamak için antik çağda çeşitli ülkelerde ve farklı zamanlarda ortaya çıkan birçok peygamber kadına verilen isim olarak kullanılmıştır. Sibyl Herophile, yaygın olarak bilinen on Sibyl'den biriydi. Sibiller'den çoğul olarak bahseden ilk kişi Aristoteles'tir [Arist. Pr. / 954a36].



Tanrı Attis'in kökeni, kültünün MÖ 2. binyılın sonlarında başladığı Pessinus antik kentine dayanmaktadır. Şehir, Pessinus halkının Büyük Ana Kibele olarak saygı duyduğu Agdistis Dağı'nın [Agdos dağı] eteklerinde yer alıyordu. Kibele, Attis'e aşık oldu, ancak ona göründüğünde Attis delirdi ve sayıklamaları sırasında kendini hadım etti. Bu korkunç kendini sakatlama eylemi, kendilerini Kibele'ye adayan korybantların [ana tanrıça Kybele'nin rahipleri] öncüsü niteliğindeydi.