Merhabalar,
BULMACA ÇÖZÜLDÜ
Daha Önce resimleri paylaşılan "sikkeye dair okumalar" ve "araştırmalar" sonucu aşağıdaki not yapay zekaya yazdırılmıştır;
Anadolu Selçuklu Devleti'nin en büyük hükümdarı I. Alâeddin Keykubad dönemine (1220–1237) ait bir
fülûs (bakır para) veya zamanla aşınarak/oksitlenerek bakır rengini almış düşük ayarlı bir
gümüş dirhemdir. [1, 2, 3]
Sikke üzerindeki
el-Müstansır Billâh ibaresi, bu paranın tam olarak
1226 ile 1237 yılları arasında (Halife el-Müstansır'ın Bağdat'ta tahtta olduğu ve Sultan Keykubad'ın saltanatının ikinci yarısına denk gelen dönemde) basıldığını kesin olarak kanıtlar. [1, 2]
Sikkenin her iki yüzünde yer alan yazıların, unvanların ve sembollerin detaylı tarihî çözümlemesi şu şekildedir:
1. Ön Yüzün Detaylı Analizi (Abbasi Halifesi Yüzü)
Sikkede sağ tarafta dikey olarak uzanan hat belirgindir. İlk fotoğrafta sağ kenarda yer alan
inci dizisi (noktalı dairevi bordür) net bir şekilde seçilmektedir. [1]
Yazan Metin: المستنصر بالله / الامام / امير المؤمنين
Okunuşu: Emîrü'l-mü'minîn el-İmâm el-Müstansır Billâh
Anlamı: "Müminlerin Emiri, Allah'ın yardımıyla zafer kazanan İmam."
Tarihî Derinliği: Anadolu Selçuklu sultanları bağımsız birer hükümdar olsalar da İslam dünyasının manevi lideri olan Bağdat'taki Abbasi Halifeliğine bağlılıklarını bildirmek adına paralarının ön yüzüne her zaman halifenin adını koyarlardı. el-Müstansır Billâh, Moğol istilasından hemen önce Bağdat'ta hüküm süren ve meşhur Mustansıriyye Medresesi'ni yaptıran halifedir. Sultan Keykubad, bu ibareyle kendi meşruiyetini ve İslam dünyasındaki saygın yerini vurgulamaktadır. [
1]
2. Arka Yüzün Detaylı Analizi (Selçuklu Sultanı Yüzü)
İkinci fotoğrafta, sikkenin ortasında zamanla oluşan aşınmalar (korozyon ve çukurlaşmalar) yoğun olsa da yazıların sülüs/kufi hat formları fark edilmektedir. Kenardaki dairesel çizgi formu yapıyı korumuştur. [
1,
2]
Yazan Metin: السلطان المعظم / كيقباد بن كيخسرو
Okunuşu: es-Sultânü'l-Muazzam Keykubad bin Keyhüsrev [
1]
Anlamı: "Keyhüsrev oğlu, Büyük/Yüce Sultan Keykubad." [
1]
Tarihî Derinliği:
es-Sultanü'l-Muazzam: Selçuklu devlet geleneğinde sultanın gücünü, büyüklüğünü ve sınırlarının genişliğini simgeleyen en görkemli unvanlardan biridir.
Keykubad bin Keyhüsrev: Sultanın kendi adını (Keykubad) ve babasının adını (I. Gıyâseddin Keyhüsrev) ilan ettiği bölümdür. Bu sayede tahtın meşru varisi olduğunu ve Selçuklu soyundan geldiğini tüm tebaasına ve ticaret yapan tüccarlara ilan etmektedir. [1, 2, 3]
3. Fiziksel Özelliklerin Yorumu (Kondisyon ve Form)
Ağırlık (3.9 gr): Standart Selçuklu gümüş dirhemleri genellikle 2.8 - 3.0 gram civarındadır. Sikkenin 3.9 gram gelmesi, onun kalın bir
fülûs (bakır sikke) olduğunu veya alaşımındaki metal yoğunluğunu gösterir. [1, 2]
Elips Çap (20.9 – 21.9 mm): Selçuklu döneminde sikkeler modern makinelerle değil, iki kalıp arasına konan metal pulun üzerine
balyozla vurularak (darb-edilerek) basılırdı. Bu ilkel üretim tekniği (darphane şartları) nedeniyle pullar tam yuvarlak olmaz, baskının yönüne göre hafif oval veya elips şeklini alırdı.
Kondisyon: Sikke toprak altında uzun süre kalmaktan dolayı yoğun bir yüzey aşınmasına ve patine (oksit tabakasına) maruz kalmıştır. Bu durum yazıların orta kısımlarını düzleştirmiş olsa da kenarlardaki karakteristik
inci dizisi (noktalı bordür) Selçuklu nümismatiğinin (para biliminin) en tipik imzalarından biri olarak netçe durmaktadır.
Bu tespit araştımacıların istifadesine sunulmuştur.